01 Tháng Mười Hai 20152:57 CH(Xem: 6164)
(Cảm nhận của Trịnh Y Thư nhân đọc tập truyện “Gió mỗi ngày một chiều thổi” của nhà văn Nguyễn Thị Hoàng Bắc). Đọc tập truyện “Gió mỗi ngày một chiều thổi” (Sống xuất bản, 2015) của nhà văn nữ Nguyễn Thị Hoàng Bắc, bạn đừng chờ đợi một câu chuyện với tình tiết lâm li, éo le, gay cấn hoặc có hậu; thậm chí, một câu chuyện có đầu có đuôi cũng chẳng có cho bạn nhẩn nha đọc những khi nhàn tản. Cũng chẳng có bao nhiêu bài học luân lí ở đây, một mẫu mực đạo đức lại càng hiếm hoi.
22 Tháng Mười 20154:35 CH(Xem: 16752)
A fragmentary novel You may be disturbed by fabulous stories and discrete patches of fates which are like a melancholy dream you could hardly recount fully after waking up.
07 Tháng Sáu 201512:00 SA(Xem: 5114)
Đây là cuốn hồi ký mà cũng là sử liệu đáng quý từ một sử gia chân thật, và một chính trị gia bất đắc dĩ, về một giai đoạn nhiễu nhương và bi thương của đất nước. Trần Trọng Kim kể lại mọi sự một cách chân phương với văn phong đơn giản súc tích cố hữu. Nhưng cũng có sự phê phán đĩnh đạc về thái độ của người Nhật, người Pháp, về tư cách và khả năng của nhiều nhân vật nổi tiếng thời đó, từ Hoàng đế Bảo Đại cho tới các lãnh tụ phe quốc gia và những kẻ trở cờ ở giữa. Lời phê phán xác đáng nhất, mang tính chất tiên tri và có giá trị cho đến ngày nay, được Trần Trọng Kim giành cho người cộng sản. Cho cái tội cõng rắn cắn gà nhà...
07 Tháng Sáu 201512:00 SA(Xem: 4664)
Chính vì những cảnh đời đa đoan này mà tôi phải viết. Không viết thì phí đi, bạn bè bảo tôi như vậy. Thế là tôi viết, và đến bây giờ coi như xong, nhưng chắc rằng chưa đủ. Xem lại chợt thấy bùi ngùi và thương thân. Bao năm tháng tột cùng của cực khổ và gian nan, đầy dẫy tủi nhục để viết được chừng này? Thấy mình tội nghiệp lạ lùng. Rồi kết quả ra sao? Coi chừng lại bị đụng chạm, lôi thôi với chính phủ thì thật là khốn nạn! Người lính đánh máy hộ cảnh cáo.
26 Tháng Ba 201512:00 SA(Xem: 4750)
Anh ra khỏi 9 cây số đường kinh hoàng, đến La Vang Thượng, xuống đi bộ vào La Vang Chính Tòa, nơi Tiểu Đoàn 11 Dù đang chiếm giữ. Hai cây số đường đất giữa ruộng lúa xanh cỏ, anh đi như người sống sót độc nhất sau trận bão lửa đã thiêu hủy hết loài người. Đường vắng, trời ủ giông, đất dưới chân mềm mềm theo mỗi bước đi, gió mát và không khí thênh thang. Anh ngồi xuống vệ đường bỏ tay xuống ao nước kỳ cọ từng ngón một. Anh muốn tẩy một phần sự chết bao quanh? Có cảm giác lạ: Anh vừa phạm tội. Tội được sống.

Những câu hỏi lớn đối với thế hệ người Mỹ gốc Việt mới

22 Tháng Tư 201412:00 SA(Xem: 3903)

Tác giả: Andrew Lâm/New America Media

nhung_cay_hoi-content

 

LTS: 30 tháng 4 đánh dấu 39 năm kể từ khi Hoa Kỳ rút khỏi Việt Nam. Vào thời điểm này, ông Andrew Lâm, tác giả là biên tập viên của New America Media, cho rằng mối liên hệ với quê hương của người Mỹ gốc Việt càng thêm sâu sắc, ngay cả khi họ ngày càng bắt rễ sâu hơn trên đất Mỹ.

 

“Mẹ Việt Nam ơi, chúng con vẫn còn đây.” Lời bài tình ca này đôi khi văng vẳng trong tâm trí tôi, đặc biệt khi tôi nghĩ về cộng động người Việt và mối quan hệ phức tạp của họ với quê hương. Vào buổi tối đau buồn ngày 30 tháng 4, năm 1976, trong một khán phòng ở trung tâm thành phố San Francisco, tôi và gia đình hát bài hát này để đánh dấu năm đầu tiên sống lưu vong.

Gần bốn thập niên trôi qua. Nếu nay tôi hát bài hát này, tôi sẽ hát một cách nhạt nhẽo, chẳng vì tôi không nhớ hoàn toàn lời bài hát. Vì vậy, nếu không tính tới thời điểm xúc động đó, tôi tự hỏi ý nghĩa của bài hát còn đúng ở mức độ nào? Người Việt tị nạn nay có thể về thăm quê hương, nhưng chúng ta nghĩ tới Mẹ Việt Nam mặn mà như thế nào? Thực tế, chúng ta là ai?

Hơn 4 triệu người Việt đã bỏ chạy hoặc di cư ra nước ngoài kể từ sau biến cố tháng Tư năm 1975. Họ tái định cư ở nhiều nơi, nằm rải rác trên khắp năm châu lục. Ngày nay chúng ta có thể tìm thấy các nhà hàng bán phở, bánh mì, và những món nổi tiếng khác tại Nam Phi, Brazil, Dubai, và nhiều nơi khác. Nhưng người Việt tới Bắc Mỹ nhiều nhất, và phần lớn trong số đó định cư tại California, nơi tôi và gia đình, cùng hầu hết bà con thân thuộc hiện đang sống.

Cuộc đời chúng ta là một thiên hùng ca đầy bi kịch: bị chiến tranh làm tổn thương, và vẫn quen với cách sống cũ, nơi tổ tiên được thờ cúng, nơi dây nhau của trẻ sơ sinh theo truyền thống được chôn vùi vào lòng đất, như là một cách để rằng buộc mọi người với quê cha đất tổ, chúng ta tái định cư tại một quốc gia nổi tiếng với những ảo tưởng tuyệt vời, ma thuật công nghệ cao, và tham vọng cá nhân.

Ví dụ, chuyến xe đò mà tôi đang đi. Một chuyến xe đò thoải mái đi về miền Nam, văng vẳng tiếng nhạc hoài cổ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, với tiếng hát khàn khàn của ca sĩ Khánh Ly. Trịnh Công Sơn là một nhạc sĩ Việt nổi tiếng trong thời Chiến Tranh Việt Nam, bậc thầy của những bản tình ca và nhạc phản chiến, còn Khánh Ly là ca sĩ nổi tiếng nhất. Hai phụ nữ Việt lớn tuổi ngồi cạnh tôi đang khoe con cháu mình thành đạt như thế nào. Đằng sau tôi, hai người đàn ông trung niên hát theo những bài hát từ thời thanh niên. Và phía trước là 2 đứa trẻ đang chơi trò chơi điện tử trên máy tính bảng, trong khi mẹ chúng nói điện thoại không ngừng với một ai đó về tình hình kinh doanh tiệm ăn của mình. Tiếng Việt trầm bổng. Tôi nhắm mắt và lắng nghe. Tôi thề là tôi có cảm giác như đang trên đường từ Huế đi Sài Gòn hoặc Đà Lạt.

Thực tế không phải như vậy. Tôi đang ở phía bên kia Thái Bình Dương, trên đường từ San Jose xuống Quận Cam, trên xa lộ 5, trên một chiếc xe đò do người Việt làm chủ. Chiếc xe này là một trong ba công ty người Việt điều hành. Nó thể hiện hạ tầng cơ sở của cộng đồng dân tộc chúng ta tại Mỹ.

Lý do tôi đi chuyến xe đò này là để tận mất thấy Tượng Đài Chiến Sĩ Việt Mỹ ở Quận Cam, mà cha mẹ tôi nhắc tới nhiều. Cha của tôi, từng là một sĩ quan cao cấp Việt Nam Cộng Hòa, là thành viên của ủy ban cố vấn vận động xây dựng tượng đài này. Vào một buổi chiều khoảng 10 năm trước, người Việt tại Quận Cam gây quỹ được hơn $200,000 cho tượng đài. Nhiều ca sĩ Việt nổi tiếng hát miễn phí và tiền bán vé đều được đóng góp vào ngân quỹ đài tưởng niệm. Kết quả là 2 bức tượng chiến sĩ lớn hơn người thật, một Việt, một Mỹ sánh vai, được đặt gần Tòa Thị Chánh thành phố Westminster, trung tâm của Little Saigon ở Quận Cam.

Đứng trước tượng đài, tâm trạng tôi chia làm hai ngã. Tôi cảm thấy một cái gì đó như lòng yêu thương quê hương chảy trong máu mình, cũng như nỗi buồn sâu sắc cho những người đàn ông đã chiến đấu và hy sinh, cho những người còn sống sót nhưng mang theo nỗi buồn dai dẳng. Nhưng đồng thời tôi cũng cảm thấy xa cách. Trong khi tôi đứng đó vào một chiều Thứ Bảy, một cặp phụ nữ cao tuổi thấp nhang và cầu nguyện, một số người đàn ông Việt mặc quân phục đứng gác gần đó. Thế đứng của họ mang một cái gì đó u ám và nặng nề, gợi một nỗi buồn chung khiến tôi rùng mình, cặp mắt họ, cặp mắt từng chứng kiến cảnh tượng khủng khiếp của cuộc chiến, mang theo sự giận dữ, thù hận và cay đắng. Khuôn mặt họ khiến tôi nhớ tới cha mình.

Lúc đó tôi cho rằng mặc dù một dòng lịch sử vẫn định hình những người đàn ông mặc quân phục đó và, dĩ nhiên, cả cha tôi, nhưng một dòng lịch sử khác lạ tái định hình tôi. Cha tôi tự coi mình là một người lưu vong đang sinh sống tại Mỹ, một phần dân số nhỏ đang ngày càng tăng. Còn tôi thấy mình là một phóng viên Mỹ, người từng thực hiện nhiều chuyến đi về Việt Nam mà không phô trương tình cảm. Đối với tôi, Việt Nam, đất nước nơi tôi sinh ra, và lịch sử đầy biến động khi tôi ra đi, là một nơi quan tâm, nhưng không còn là nhà nữa.

Trớ trêu thay, bởi vì gìn giữ Việt Nam thật trân trọng trong trái tim mình, cha tôi không thể quay về đất nước mà ông trung thành, cho tới khi nào chế độ cộng sản hiện nay vẫn còn nắm quyền. Ông mang theo sự giận dữ không có dấu hiệu chấm dứt còn sót lại từ thời Chiến Tranh Lạnh. Lịch sử, đối với cha tôi và những người đàn ông vẫn còn mặc quân phục tại mọi sự kiện cộng đồng, có xu hướng quay ngược về những kỷ niệm chiến tranh, tới cuộc chiến khốc liệt và đẫm máu mà cuối cùng họ thất bại và phải sống lưu vong. Và nó khiến cho họ giữ vững lập trường dân tộc chủ nghĩa cô độc. Họ sống ở Mỹ nhưng tâm tưởng của họ vẫn còn chiến đấu cho một cuộc chiến chưa chấm dứt ở Việt Nam.

Niềm đam mê cũ vẫn còn, nhưng nay nó phải hài hòa với đời sống mới: người Việt hải ngoại, không còn lưu vong nữa, đang dần dần đi vào quĩ đạo của Việt Nam. Ngọc Lan, phóng viên báo Người Việt, tờ nhật báo lớn nhất của người Việt tại Quận Cam, từng viết “Mặc dù thế hệ người Việt gốc Mỹ trẻ hơn cũng quan tâm tới nhân quyền, dân chủ và tự do ở Việt Nam như những người lớn tuổi hơn, họ không đấu tranh cho mục tiêu này.” Cô Ngọc Lan viện rào cản ngôn ngữ và thiếu kinh nghiệm dưới thời cộng sản chủ nghĩa là những yếu tố tạo ra khoảng cách giữa hai thế hệ. Người Mỹ gốc Việt trẻ thường bị vỡ mộng khi dường như mọi nỗ lực của họ để giúp Việt Nam đều bị những người lớn tuổi hơn họ chỉ trích. Ngược lại, những người lớn tuổi khó chịu khi thấy người trẻ thực hiện các chương trình từ thiện về Việt Nam.

Câu hỏi được đặt ra là liệu cộng đồng người Việt có thể là tác nhân cho sự thay đổi và tìm ra những cách mới để ảnh hưởng tới tương lai của đất nước hay không? Để làm được như vậy, họ cần phải hỏi những câu hỏi thật khó trả lời. Có tự do thật sự cho những người để cho lòng căm thù che lấp và bị lòng căm thù điều khiển? Làm thế nào có được dân chủ cho Việt Nam khi những người sống tại Mỹ thường không hiểu và áp dụng nó chính trong cộng đồng của mình, và đa số những người sống ở Việt Nam hầu như không quan tâm? Và làm thế nào để vượt qua sự tức giận và ham muốn trả thù. Và tạo không gian để thảo luận và đối thoại mang tính xây dựng, thúc đẩy tư tưởng chính trị mới?

Đó là sự thật, một khi sự căm ghét tan biến, thay vào đó sẽ là nỗi đau. Những ai cứ mang mãi nối hận thù, tôi nghi ngờ, thường là những người sợ điều gì sẽ đến sau đó. Nhưng sự thật là nhiều người trong chúng ta đã vượt qua mối hận thù cũ về mặt tâm lý. Chúng ta học được cách để gặm nhấm nỗi đau của mình và điều chỉnh văn hóa Đông và Tây, kỷ niệm và hiện tại, truyền thống và tham vọng cá nhân, lòng trung thành xưa và các liên minh mới,... Quả là chúng ta đang trong qua trình tái tạo một khái niệm tổng thể về ý nghĩa là Người Việt.

Do đó, Mẹ Việt Nam, một cách nào đó chúng ta vẫn ở đây, nhưng chúng ta không còn như trước nữa. Thế hệ mới sanh ra ở nước ngoài có thể vẫn hiểu rõ nguồn gốc của mình, có thể vẫn tự hào về di sản của mình, nhưng họ không còn bị rằng buộc với ý tưởng Việt nam là số phận của họ. Thay vào đó, Việt Nam chỉ là một trong nhiều nơi đến của họ.

Chúng ta cần có một bài hát mới, một bài hát miêu tả cá nhân với nhiều hội đoàn, có hai quê hương, một ai đó vẫn nhớ về cội nguồn nhưng không coi đó là dân tộc của mình nữa. Dây nhau xưa kia, cuối cùng được khai quật, được diễn tả vào trong một bài thơ mới xuyên Thái Bình Dương, và một thiên sử thi đang được hình thành...

Hằng Nguyễn

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn