01 Tháng Mười Hai 20152:57 CH(Xem: 7275)
(Cảm nhận của Trịnh Y Thư nhân đọc tập truyện “Gió mỗi ngày một chiều thổi” của nhà văn Nguyễn Thị Hoàng Bắc). Đọc tập truyện “Gió mỗi ngày một chiều thổi” (Sống xuất bản, 2015) của nhà văn nữ Nguyễn Thị Hoàng Bắc, bạn đừng chờ đợi một câu chuyện với tình tiết lâm li, éo le, gay cấn hoặc có hậu; thậm chí, một câu chuyện có đầu có đuôi cũng chẳng có cho bạn nhẩn nha đọc những khi nhàn tản. Cũng chẳng có bao nhiêu bài học luân lí ở đây, một mẫu mực đạo đức lại càng hiếm hoi.
22 Tháng Mười 20154:35 CH(Xem: 17417)
A fragmentary novel You may be disturbed by fabulous stories and discrete patches of fates which are like a melancholy dream you could hardly recount fully after waking up.
07 Tháng Sáu 201512:00 SA(Xem: 5779)
Đây là cuốn hồi ký mà cũng là sử liệu đáng quý từ một sử gia chân thật, và một chính trị gia bất đắc dĩ, về một giai đoạn nhiễu nhương và bi thương của đất nước. Trần Trọng Kim kể lại mọi sự một cách chân phương với văn phong đơn giản súc tích cố hữu. Nhưng cũng có sự phê phán đĩnh đạc về thái độ của người Nhật, người Pháp, về tư cách và khả năng của nhiều nhân vật nổi tiếng thời đó, từ Hoàng đế Bảo Đại cho tới các lãnh tụ phe quốc gia và những kẻ trở cờ ở giữa. Lời phê phán xác đáng nhất, mang tính chất tiên tri và có giá trị cho đến ngày nay, được Trần Trọng Kim giành cho người cộng sản. Cho cái tội cõng rắn cắn gà nhà...
07 Tháng Sáu 201512:00 SA(Xem: 5125)
Chính vì những cảnh đời đa đoan này mà tôi phải viết. Không viết thì phí đi, bạn bè bảo tôi như vậy. Thế là tôi viết, và đến bây giờ coi như xong, nhưng chắc rằng chưa đủ. Xem lại chợt thấy bùi ngùi và thương thân. Bao năm tháng tột cùng của cực khổ và gian nan, đầy dẫy tủi nhục để viết được chừng này? Thấy mình tội nghiệp lạ lùng. Rồi kết quả ra sao? Coi chừng lại bị đụng chạm, lôi thôi với chính phủ thì thật là khốn nạn! Người lính đánh máy hộ cảnh cáo.
26 Tháng Ba 201512:00 SA(Xem: 5244)
Anh ra khỏi 9 cây số đường kinh hoàng, đến La Vang Thượng, xuống đi bộ vào La Vang Chính Tòa, nơi Tiểu Đoàn 11 Dù đang chiếm giữ. Hai cây số đường đất giữa ruộng lúa xanh cỏ, anh đi như người sống sót độc nhất sau trận bão lửa đã thiêu hủy hết loài người. Đường vắng, trời ủ giông, đất dưới chân mềm mềm theo mỗi bước đi, gió mát và không khí thênh thang. Anh ngồi xuống vệ đường bỏ tay xuống ao nước kỳ cọ từng ngón một. Anh muốn tẩy một phần sự chết bao quanh? Có cảm giác lạ: Anh vừa phạm tội. Tội được sống.

Tục đi lễ và thăm viếng trong những ngày Tết của người Việt ở Nha Trang - Khánh Hòa

10 Tháng Hai 201512:00 SA(Xem: 2252)

hanh_nguyen-tuc_di_le_nha_trang-01-content

Tháp Bà Nha Trang ngày tết.

Mỗi năm, sau mùa đông mưa gió ẩm ướt, âm u, rét buốt... thì trời trở sáng, mang nắng vàng ấm áp đến, xua tan sương mù giá lạnh; muôn hoa đua nở, cây trái đâm chồi nảy lộc... báo hiệu mùa Xuân về. Mọi người rộn ràng tất bật với công việc làm ăn, mua bán, sắm sửa, chỉnh trang nhà cửa, đi tảo mộ, chợ Tết, chợ hoa rực rỡ hàng hóa, màu sắc... chuẩn bị đón mừng năm mới. Tết đến, người dân Việt Nam có nhiều truyền thống tốt đẹp, trong đó có tục đi lễ và thăm viếng nhau trong ba ngày Tết.

Không có văn tự nào quy định cụ thể, nhưng dường như mọi người đồng quy ước với nhau để thăm viếng theo một lịch trình nhất định, trở thành tập quán và là một trong những bản sắc văn hóa độc đáo của người Việt trong những ngày đầu Xuân. Tục ngữ Việt Nam có câu: “ Mùng Một Tết cha, Mùng Hai Tết vợ, Mùng Ba Tết thầy” phần nào đã nói lên được điều đó. Thông thường, lịch trình thăm viếng ta thấy tương đối phổ biến như sau:

 

1. Đêm Giao thừa - Mùng Một Tết:

Đúng 12 giờ khuya (0 giờ) giờ Giao thừa điểm sang năm mới, sau Lễ cúng Rước Ông Bà, Thần linh, “Bồng ông Phúc” vào nhà... trang trọng; nhiều người xuất hành, đi lễ, hái lộc... Theo quan niệm phong thủy, tùy theo tuổi tác mà người bước ra khỏi nhà phải chọn hướng xuất hành về hướng và giờ tốt nhất, trước khi đặt bước chân đầu tiên của mình ra khỏi cổng nhà để cầu mong được sự may mắn, bình an, tài lộc... trong năm mới.

Trước tiên là đi lễ chùa, viếng Bà Thiên Y Thánh Mẫu, Thần linh... xin lộc đầu năm:  Phật giáo là tôn giáo có ảnh hưởng lớn đến đời sống tinh thần, tâm linh của người Việt Nam; cho dù là người có quy y Phật hay không thì hình ảnh của những ngôi chùa và các tượng Phật, Bồ Tát... bao giờ cũng là lòng nhân ái, hướng thiện; là chỗ dựa tinh thần của tín hữu cần sự nương tựa vào cõi Từ bi để được che chở, cứu nạn, ban phúc lành... Niềm tin đó, gần gũi đối với tình cảm, quê hương, đất nước, con người Việt Nam. Do vậy, việc đi lễ chùa, vãn cảnh... không chỉ là hoạt động tinh thần của những người tu hành mà còn là của công chúng rộng rãi. Vào giờ Giao thừa, thường thì người dân đi lễ ở các chùa gần nơi cư trú để cầu mong cho năm mới được phúc lành và xin lộc đầu năm; với ý nghĩa: cầu mong được đức Phật từ bi gia hộ, ban phúc lành, được tài lộc... (theo quan niệm của công chúng). Lễ viếng chùa liên tục diễn ra trong những ngày Tết, các chùa mở rộng cửa đón những người con ở phương xa về thắp hương; cảnh chùa nhộn nhịp hơn hẳn lên so với ngày thường. Bao hoa thơm khoe sắc cùng trầm hương nghi ngút cho ta cảm xúc Xuân đầm ấm, hạnh phúc, từ bi... Đây cũng là hoạt động lễ hội văn hóa tôn giáo truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa có tính phổ biến trong những ngày Tết của người Việt Nam.

hanh_nguyen-tuc_di_le_nha_trang-02-content

Vườn hoa tết Trần Quý Cáp, Diên Khánh, Nha Trang.

Ở Khánh Hòa, tín ngưỡng thờ Mẫu với hàng chục miếu thờ Nữ Thần (Thiên Y Thánh Mẫu, Ngũ Hành Thần Nữ, Tứ Vị Thánh Nương, Bà Thiên Hậu, Bà chúa Đảo...); đặc biệt, Thiên Y Thánh Mẫu (Bà) được thờ rất phổ biến ở đình, miếu, am... khắp các địa phương trong tỉnh. Nhiều truyền thuyết nói về sự linh thiêng của Bà, được nhân dân tôn kính, là điểm đến của cư dân đi lễ viếng đầu năm trong dịp Tết.

Đặc biệt, đêm Giao thừa ở thành phố Nha Trang là tưng bừng, náo nhiệt nhất. Ngoài đường, xe cộ, người người đông vui với trang phục đẹp nhất, lũ lượt đổ về các khu trung tâm vui xuân như: Công viên, bờ biển, nơi bắn pháo hoa, các tụ điểm biểu diễn văn nghệ, trò chơi dân gian, hội chợ, hội hoa Xuân, triển lãm... Các ngã phố trọng điểm giao thông như: Ngã Sáu, Quảng trường 2/4, Công viên tượng đài Chiến Thắng, bùng binh Mã Vòng, Tháp Bà, chùa Long Sơn, chùa Kỳ Viên..., người người hội tụ mua bán lộc bên những cổ xe chất đầy lộc như: hoa tươi, cây mía tím, bó lúa non, mầm cây xanh, hoa, bong bóng, lồng đèn, đèn kéo quân... lớn nhỏ đủ loại hình hài, màu sắc; làm cho phố xá đông vui.

hanh_nguyen-tuc_di_le_nha_trang-03-content

Thần Tài chúc Tết trên đường phố Nha Trang.

Sau màn xem bắn pháo hoa tại các khu vực trọng điểm ở quảng trường 2/4 và Hòn Chồng Nha Trang, hàng vạn người tạo thành dòng chảy đổ về các chùa, Tháp Bà trong thành phố để dâng hương và xin lộc đầu năm, nhiều khi làm ách tắc giao thông. Lễ Tết ở những nơi này đông vui, rộn ràng nhất, diễn ra suốt trong ba ngày Tết.

Các huyện thị, thành phố khác cũng có bắn pháo hoa, sau đó nhiều dòng người cũng đổ về dâng hương tại các chùa, đình, miếu... ở các làng xã, tạo nên đêm Giao thừa và những ngày Tết nhộn nhịp, đầm ấm; thực sự là ngày hội cổ truyền lớn nhất trong cả nước.

- Sáng Mùng Một Tết, đi viếng mộ ông bà ở nghĩa trang:

Thông thường, gia đình vợ chồng con cái đưa nhau đi viếng mộ ông bà và người thân ở những nghĩa trang gia đình dòng tộc tại các địa phương. Khung cảnh nghĩa trang ngày thường vắng lặng bao nhiêu thì trong những ngày đầu Xuân xôn xao, nhộn nhịp hẳn lên bấy nhiêu; bởi những đoàn người già trẻ, gái trai không ai hẹn nhau, nhưng hội tụ về đây với bao sắc màu rực rỡ của xe cộ, trang phục đủ kiểu, đủ loại đẹp nhất, trang trọng nhất mà mỗi người dành cho ngày Tết. Tất cả hòa cùng bao sắc thắm của những đóa hoa tươi bên những làn khói trầm hương nghi ngút lan tỏa vào không gian thanh tịnh cạnh những ngôi mộ đã được quét vôi, sơn sữa lại chỉnh chu, trang trọng, sạch sẽ vào những ngày trước Tết, như thành kính dâng lên cho hương hồn của những người quá cố.

hanh_nguyen-tuc_di_le_nha_trang-04-content

Ngĩa trang ngày Tết.

Nghĩa trang địa phương, đa phần là nơi an táng những người trong họ tộc, bà con làng xóm, láng giềng... nên những ngày này là dịp bà con lâu ngày được gặp nhau, tay bắt mặt mừng đầy cảm động. Đến đây, ta cảm thấy dường như thế giới thực tại của người trần tục và thế giới bên kia của những người đã khuất có sự kết nối với nhau qua cảnh đẹp của hương sắc mùa Xuân và nét đẹp truyền thống của đạo lý “uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây” bên những ngôi nhà mồ ấm cúng, muôn màu, muôn sắc của kiến trúc tâm linh, hòa quyện cùng hương trầm nghi ngút. Có lẽ khung cảnh ở đây cho ta cảm xúc đậm nét nhất về những ngày đầu Xuân trong mối quan hệ tâm linh giữa những người thân trong dòng tộc ở hai thế giới: trần gian và cõi vĩnh hằng.

- Đi thăm quê nội:

Rời nghĩa trang, mọi người trong gia đình cùng về thăm quê nội, nơi “chôn nhau cắt rốn”; nơi mà cả thời thơ ấu của mình đã cùng bố mẹ, ông bà... gắn liền cuộc sống, sinh hoạt cùng bà con dòng họ, làng xóm ở đó. Nhưng chỉ có những người được sinh ra và lớn lên từ những làng quê thân thương: có khung cảnh hữu tình với con suối, dòng sông yên ả; có đồng ruộng xanh rờn cò bay thẳng cánh; có non nước, biển trời mênh mông, hữu tình; có luỹ tre làng, cây đa, bến nước với đình, chùa, miếu mạo... thì mới cảm nhận sâu sắc được hồn quê của ngày Xuân nơi quê Cha đất Tổ.

Ngày nay, có nhiều người vì mưu sinh nên phải ly hương, đi làm ăn xa, thay đổi nơi định cư trong và ngoài nước, khó có điều kiện về quê trong những ngày Tết. Do vậy, ngày Xuân mà không được về thăm quê nhà thì ai ai cũng đều mang tâm trạng ray rức, xót xa, mang nỗi buồn man mác của người viễn xứ tha phương với nỗi nhớ quê hương da diết!

Đoàn tụ gia đình trong những ngày đầu Xuân là truyền thống đặc trưng của người Việt Nam; cho dù có đi xa nơi đâu, trong nước hay ngoài nước, mọi người đều cố gắng để được về quê ăn Tết, được sum họp gia đình. Bởi thế, ngày Mùng Một Tết là ngày cả gia đình tề tựu về dường như đông đủ nhất bên bàn thờ tổ tiên thiêng liêng, hương thơm ngào ngạt. Ngày này, dường như con cháu đang hiện diện cùng với ông bà và người thân đã khuất đoàn tụ bên nhau thật ấm cúng trong những ngày Xuân. Đây cũng là dịp để mọi người trao nhau những lời chúc tốt đẹp nhất cho người thân của mình trong năm mới... Có lẽ, ngày này là ngày đầm ấm, hạnh phúc nhất của mỗi gia đình trong năm.

Những món ăn truyền thống như: Bánh chưng, bánh tét, thịt hầm măng, thịt ngâm mắm hoặc ngâm giấm, củ kiệu, dưa hành, các loại rượu bia... cùng tranh ảnh, hoa văn, câu đối, hoa quả, cây cảnh... đẹp nhất, hầu như có mặt khắp mọi nhà, càng làm cho không khí gia đình đầm ấm hơn lên mỗi khi tất cả đều ngồi vào cuộc tiệc đoàn tụ.

hanh_nguyen-tuc_di_le_nha_trang-05-content

Miếu cây Ké, Diên Khánh, Nha Trang.

- Đi lễ viếng đình, đền, lăng, miếu, nhà thờ họ, các cơ sở thờ tự tín ngưỡng, tôn giáo... :

Thường thì ở quê nội có đình làng, ngày Xuân mọi người về thăm và thắp hương ở các đình. Đây là nơi thờ Thành Hoàng làng (Thần của làng) và các vị thần linh khác, cùng Tiền hiền, Hậu hiền (những người có công dựng làng, lập ấp, có công lao giúp dân, giúp nước)... là dịp để con dân trong làng về lạy Thần và tưởng nhớ công ơn đối với Tiền nhân đã có công tạo dựng cuộc sống, độ trì cho sự phát triển làng xóm từ ngày khai thiên lập địa đến nay và cầu nguyện làm ăn phát đạt để mong ngày trở về góp phần cùng bà con xây dựng quê hương xóm làng.

Những ngày này, đình làng cũng được trang hoàng cờ ngũ sắc lộng lẫy; các bàn thờ trưng bày hoa quả; đèn đồng được đánh bóng và thắp sáng, khói trầm hương nghi ngút thật trang trọng... Đối với con cháu sống xa quê nhà, hình ảnh đầu Xuân của đình làng đã làm cho tình cảm quê hương, làng xóm càng thắm đượm sâu lắng trong lòng của mỗi người. Tình cảm gia đình, làng xóm, quê hương đất nước luôn luôn gắn kết giữa kẻ đi xa và người ở lại.

Tại các địa phương, những nơi thờ Thánh, Thần, Bà Chúa, các vị Thánh Mẫu... tại các đền, am, miếu... ; những lăng thờ Ông Nam Hải (Cá Ông) trên các làng chài ven biển; những đền thờ danh nhân lịch sử; những nghĩa trang và những cơ sở thờ tự tín ngưỡng, tôn giáo... đều được bà con về thắp hương thăm viếng, tạo nên khung cảnh văn hóa truyền thống đặc sắc vào những ngày đầu Xuân.

Đồng thời, trong những ngày này, bà con còn về thăm nhà thờ họ tộc, dâng hương tưởng nhớ đến ông bà Tổ tiên trong dòng họ mình. Đây là ngôi nhà chung của những người có cùng huyết thống; là gốc gác, là nơi chôn nhau cắt rốn của mỗi người. Chắc chắn ta khó có thể tả hết cảm xúc thân thiện, trìu mến của bà con, anh em, xóm làng gặp nhau vào dịp đầu Xuân như thế nào sau bao ngày xa cách.

Những ngày Tết, ngày cúng Thanh Minh, ngày giỗ Tổ họ tộc... đều được tổ chức chu đáo, trang trọng ở Nhà Thờ Họ. Tất cả các thế hệ con cháu nên quần tụ về với nhau trong những ngày này là rất cần thiết. Bởi vì, ngoài yếu tố tâm linh đối với ông bà Tổ tiên, còn có yếu tố huyết thống để con cháu nhận mặt, biết nhau trong cùng họ tộc mà đùm bọc, tương thân tương ái, giúp đỡ nhau những lúc sa cơ thất thế, hoạn nạn, khó khăn trong cuộc sống... Đặc biệt, cần phải biết nhau để con cháu tránh nhầm lẫn trong hôn nhân cùng huyết thống mà bảo toàn và phát triển sức khỏe nòi giống, hạn chế hậu quả xã hội về đạo đức, tâm lý, tình cảm, phong tục tập quán...

Những ngày này có nhiều họ tộc phát huy, động viên truyền thống hiếu học, biểu dương khen thưởng những con cháu học giỏi, thành đạt. Có nơi còn vận động xây dựng quỹ học bổng của họ tộc và trao học bổng để khuyến khích con cháu nổ lực cố gắng thành đạt, làm rạng danh dòng tộc. Bà con dù ở xa trong hay ngoài nước, ít nhiều đều có tấm lòng từ thiện gửi về chia sẻ nỗi khó cùng quê hương đối với những gia đình trong dòng họ nghèo khổ và góp phần khích lệ, động viên con cháu; đây là hoạt động tích cực, góp phần làm cho xã hội phát triển ngày càng hoàn thiện hơn.

Sau các cuộc thăm viếng ông bà, Tổ tiên... mọi người đi thăm nhà bà con dòng họ thân tộc bên nội lân cận trong xóm làng. Tình nghĩa giữa mọi người trong dòng tộc luôn được gìn giữ bền chặt từ thế hệ này đến thế hệ sau, thông qua những ngày lễ Tết cổ truyền của dân tộc.

 

2. Mùng Hai Tết:

hanh_nguyen-tuc_di_le_nha_trang-06-content

Gian hàng bán đồ ngày Tết ở Nha Trang.

Thường thì vợ chồng, con cái cùng đưa nhau về thăm quê ngoại, ông bà ngoại và thân tộc bên ngoại (nếu ở xa hơn); thăm bạn bè thân hữu... ở quê ngoại. Mọi người cũng thăm viếng, chào hỏi nhau, vui mừng, thân mật như ở quê nội. Ngày này, còn thời gian thì thăm viếng bạn bè thân thuộc, bạn học ngày xưa...

Khi trở về nhà, mọi người không quên đến thăm các nhà bà con hàng xóm. “Bà con xa, xóm láng giềng gần”, những lúc vui buồn thì bà con lân cận là những người chia sẻ với nhau cùng gia đình; Do vậy, dù trong năm có điều kiện gặp nhau chung vui hay không? nhưng hàng ngày đều gặp và chào nhau thì ngày Tết vẫn đến với nhau bằng những lời chúc tốt đẹp nhất, thì thật quý vô cùng; đồng thời, thể hiện được tình thân bà con hàng xóm láng giềng. Đó là một trong những nét văn hóa truyền thống đặc sắc của người Việt Nam đáng được gìn giữ và phát huy.

 

3. Mùng Ba Tết:

hanh_nguyen-tuc_di_le_nha_trang-07-content

Một góc biển Nha Trang ngày Tết.

Thường thì những người có nghĩa, có tình đi thăm những thầy cô giáo dạy học của mình để thể hiện lòng tôn sư trọng đạo, tình thầy trò; nhất là các thầy cô học những năm ở bậc phổ thông đã để lại những dấu ấn tốt đẹp trong cuộc đời mình. Sự gặp gỡ ấy, không thể không để lại tình cảm truyền thống tốt đẹp của người Việt, có tính giáo dục sâu sắc đến các thế hệ đời sau cho con cháu, bạn bè thân thuộc và những người nặng nghĩa ân tình trong cuộc sống. Trong ngày này, bạn bè thân thuộc trong cuộc sống hàng ngày cũng là những địa chỉ cần đến trong những ngày đầu Xuân để giữ mối thâm tình truyền thống.

Phong tục đi lễ viếng những nơi thờ tự tín ngưỡng tôn giáo và thăm viếng nhau trong những ngày đầu Xuân là nét văn hóa đặc sắc của người Việt Nam. Tuy nhiên, ngày nay do bận rộn trong cuộc sống; với xu thế phát triển và hội nhập của thời đại, con người ngày càng sống thực dụng hơn, nên thời gian nghỉ Tết đa phần có khuynh hướng đi tìm thú vui giải trí hoặc tham quan du lịch... Do vậy, phong tục tập quán tốt đẹp này có chiều hướng giảm đi. Con cháu ngại đi lễ, ngại thăm viếng ông bà thân tộc, đình làng, nhà thờ họ, nhà tự đường... Tình cảm thân tộc, tình người cũng dần nhạt phai. Thay vào đó, là sự hưởng thụ trước sức quyến rũ của những thú vui tiêu khiển mới lạ, xô bồ, thực dụng, mang tính cục bộ của một bộ phận, một tầng lớp khá giả trong xã hội. Do vậy, thông qua bài viết này, tác giả muốn gởi chút thịnh tình đến mỗi người và mong mọi người hãy cùng nhau quan tâm giáo dục con cháu các thế hệ đời sau nhận thức về cội nguồn của gia đình, quê hương, dòng tộc mình để thực hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây”. Dân gian ta thường nói: “Cây có gốc, nước có nguồn, người có tổ tông nguồn cội”, vì vậy cho dù có xa xôi cách trở, hãy cố gắng dành thời gian để về quê hương nguồn cội, thắp nén hương lòng dâng lên Thần linh, ông bà, Tổ tiên mà cầu nguyện; cùng thăm viếng nhau, ít ra là trong những ngày đầu Xuân để động viên, quan tâm đến nhau và giữ được giềng mối, tình người trong cuộc sống. Từ đó, nâng cao lòng yêu quê hương đất nước, ra sức lao động, mang lại vinh quang cho gia đình, dòng tộc, xóm làng, quê hương xứ sở...; Đó cũng là nghĩa cử góp phần bảo tồn truyền thống quý báu của người Việt và cho đất nước Việt Nam được phát triển phồn vinh vậy.

Hạnh Nguyên

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn