01 Tháng Mười Hai 20152:57 CH(Xem: 6083)
(Cảm nhận của Trịnh Y Thư nhân đọc tập truyện “Gió mỗi ngày một chiều thổi” của nhà văn Nguyễn Thị Hoàng Bắc). Đọc tập truyện “Gió mỗi ngày một chiều thổi” (Sống xuất bản, 2015) của nhà văn nữ Nguyễn Thị Hoàng Bắc, bạn đừng chờ đợi một câu chuyện với tình tiết lâm li, éo le, gay cấn hoặc có hậu; thậm chí, một câu chuyện có đầu có đuôi cũng chẳng có cho bạn nhẩn nha đọc những khi nhàn tản. Cũng chẳng có bao nhiêu bài học luân lí ở đây, một mẫu mực đạo đức lại càng hiếm hoi.
22 Tháng Mười 20154:35 CH(Xem: 16670)
A fragmentary novel You may be disturbed by fabulous stories and discrete patches of fates which are like a melancholy dream you could hardly recount fully after waking up.
07 Tháng Sáu 201512:00 SA(Xem: 5070)
Đây là cuốn hồi ký mà cũng là sử liệu đáng quý từ một sử gia chân thật, và một chính trị gia bất đắc dĩ, về một giai đoạn nhiễu nhương và bi thương của đất nước. Trần Trọng Kim kể lại mọi sự một cách chân phương với văn phong đơn giản súc tích cố hữu. Nhưng cũng có sự phê phán đĩnh đạc về thái độ của người Nhật, người Pháp, về tư cách và khả năng của nhiều nhân vật nổi tiếng thời đó, từ Hoàng đế Bảo Đại cho tới các lãnh tụ phe quốc gia và những kẻ trở cờ ở giữa. Lời phê phán xác đáng nhất, mang tính chất tiên tri và có giá trị cho đến ngày nay, được Trần Trọng Kim giành cho người cộng sản. Cho cái tội cõng rắn cắn gà nhà...
07 Tháng Sáu 201512:00 SA(Xem: 4617)
Chính vì những cảnh đời đa đoan này mà tôi phải viết. Không viết thì phí đi, bạn bè bảo tôi như vậy. Thế là tôi viết, và đến bây giờ coi như xong, nhưng chắc rằng chưa đủ. Xem lại chợt thấy bùi ngùi và thương thân. Bao năm tháng tột cùng của cực khổ và gian nan, đầy dẫy tủi nhục để viết được chừng này? Thấy mình tội nghiệp lạ lùng. Rồi kết quả ra sao? Coi chừng lại bị đụng chạm, lôi thôi với chính phủ thì thật là khốn nạn! Người lính đánh máy hộ cảnh cáo.
26 Tháng Ba 201512:00 SA(Xem: 4720)
Anh ra khỏi 9 cây số đường kinh hoàng, đến La Vang Thượng, xuống đi bộ vào La Vang Chính Tòa, nơi Tiểu Đoàn 11 Dù đang chiếm giữ. Hai cây số đường đất giữa ruộng lúa xanh cỏ, anh đi như người sống sót độc nhất sau trận bão lửa đã thiêu hủy hết loài người. Đường vắng, trời ủ giông, đất dưới chân mềm mềm theo mỗi bước đi, gió mát và không khí thênh thang. Anh ngồi xuống vệ đường bỏ tay xuống ao nước kỳ cọ từng ngón một. Anh muốn tẩy một phần sự chết bao quanh? Có cảm giác lạ: Anh vừa phạm tội. Tội được sống.

Một người mẹ thượng đẳng hiện diện trong mọi văn hóa

05 Tháng Năm 201512:00 SA(Xem: 3261)
tin_chinh-nguoi_me_thuong_dang_-_copy-content
Ghi chú: Nhân ngày hiền mẫu, Toà soạn mời đọc giả cùng trả lời câu hỏi: Có một văn hoá ‘thượng đẳng’ và ‘một bà mẹ thượng đẳng’ không? Bài viết dưới đây đưa ra một số nhận định xoay quanh đề tài nuôi dạy con cái, trong tương quan với bài viết “Why Chinese Mothers are Superior” của tác giả Amy Chua, đăng trên báo New York Times.

 

một số lệch điểm

Trước khi trình bày một số suy nghĩ liên quan đến đề tài này, tôi muốn đưa ra một số nhận xét sau đây:

1. Danh bất chánh: Tự nhận mình là người Hoa, nhưng Gs Amy Chua thật ra là người Mỹ gốc Hoa. Thêm vào đó, tôi cho rằng vì bà kết hôn với một người khác sắc tộc, bà cũng chịu ảnh hưởng ít nhiều từ văn hóa của chồng. Nếu không, bà chắc là ‘vợ Cọp,’ nhất cử nhất động đều bắt chồng phải theo ý mình, và hôn nhân của bà sẽ chịu nạn đồng hóa thay vì là một kết hợp tương kính.

2. Ngôn bất thuận: Tuy là một giáo sư luật, nhưng bà Amy Chua thiếu chính xác trong ngôn ngữ và suy luận. Tôi không thể chấp nhận kiểu quơ đũa cả nắm của bà, sử dụng ngôn từ ‘loosely.’ Một người viết có trách nhiệm không thể nói một cách ‘chung chung’ được. Vô lý hơn hết, là bà tuyên bố là nói ‘chung chung’ về người mẹ Trung Hoa, nhưng lại toàn nói ‘riêng riêng’ về bản thân mình. Thật không ổn.

3. Suy luận một chiều: Trong bất cứ một vấn đề nào, con người cũng sẽ có nhiều cái nhìn khác nhau. Những suy nghĩ tôi đưa ra trong bài này cũng thế, cũng chỉ là một góc nhìn về đề tài này. Tuy nhiên, lối viết của bà Amy Chua quá độc đoán, tự đề cao, và thiếu tôn trọng đối với những văn hóa khác. Điều này khiến cho những suy luận của bà trở nên một sự tấn công đối với một số độc giả không là người Hoa (mà tôi cho là rất đông), cho dù họ có đồng ý với bà hay không đi nữa.

4. Thiếu cảnh quan và thiếu tương quan: Gs Amy Chua viết một cách chủ quan từ cánh rừng của riêng bà, thiếu sự thông cảm với xã hội và thiếu nhận xét thấu đáo về vấn đề giáo dục con cái. Đây chỉ là những kinh nghiệm và chọn lựa rất cá nhân của bà trong lãnh vực này. Khi bà tuyên bố một cách dõng dạc về ‘thành tích’ của mình, người đọc sẽ thấy một bà mẹ hợm hĩnh, gan thép, bảo thủ, và độc tài. Hơn nữa, bà Amy Chua cũng quên một điều: bà thuộc vào tầng lớp xã hội thượng lưu, với một đời sống hoàn toàn khác biệt với đại đa số quần chúng Mỹ. Bà có nhiều quan hệ, cơ hội, và tài lực mà nhiều người dân Mỹ không có. Con cái bà có được những điều kiện tài chánh và xã hội cần thiết cho những chương trình bà đã vạch ra, nhưng không phải ai có đam mê tột đỉnh cũng có điều kiện thuận lợi như vậy, cho dù họ không cần một bà ‘mẹ Cọp’ hùm hổ bắt họ phải tập đàn mỗi ngày.

 

nên hay không nên?

Có nên quản giáo con nghiêm nhặt và cẩn thận ngay từ nhỏ không? Tôi cho là nên. Nhưng theo phương thức nào? Tôi không nghĩ là phương pháp bà Amy Chua đưa ra là tối ưu. Ở trong bất cứ hoàn cảnh nào, tôi cho là con đường trung đạo vẫn là chọn lựa tốt nhất.

Khi chồng tôi cho tôi xem bài viết của giáo sư Amy Chua, tôi đã đùa với anh rằng, tôi là ‘mẹ Việt Nam’ của anh, vì tôi hay ép anh phải rửa mặt mỗi ngày ít là hai lần, nhắc anh đội nón len khi trời lạnh, và cấm không cho anh ăn quá nhiều sôcôla. Đấy, không chỉ thương con mới cho roi cho vọt, mà thương chồng cũng thế.

Thật ra, không cứ là ‘mẹ Việt Nam’ thì mới nhắc ‘chồng’ những việc ấy. Khi quan tâm chăm sóc cho ai, thì chúng ta tất muốn điều tốt nhất cho người ấy. Tôi hoàn toàn đồng ý với việc hướng dẫn và thúc đẩy con cái phát triển những sở trường của chúng. Người Mỹ thường nói, “Practice makes perfect.” Và những tập luyện phải bắt đầu từ nhỏ, như việc uốn cây từ thưở còn non. (Tuy nhiên, cũng xin mở ngoặc ở đây là trong xã hội Mỹ, vẫn có rất nhiều cá nhân ở tuổi trưởng thành đã vươn lên từ những hoàn cảnh rất giới hạn, cho dù họ không có một ‘mẹ Cọp’ hay những điều kiện thuận lợi.)

Thế nhưng, cho dù chúng ta có thương con đến nào đi nữa, mà cứ ép con phải 'sống' cho những giấc mơ của chúng ta, thì lối nuôi dạy con ấy chỉ phục vụ một mục đích ích kỷ: Bắt buộc con cái trở thành những cái khuôn để chúng ta đổ thép mà thôi.

Mỗi nhân sinh là một tiểu vũ trụ muôn màu muôn sắc. Càng ngày, nhân loại càng nhận ra rằng, one size doesn't fit all - không có một 'công thức' chung cho bất cứ vấn đề của con người, vì sự đa dạng vô tận vô cùng của nhân sinh. “Ngựa chứng, ngựa hay.” Có phải bà Amy Chua đã biến hai con ngựa chứng của bà thành hai con ‘ngựa ngoan’ không, và có làm cho chúng mất ‘hay’ không?

Nước Mỹ có lúc bị chỉ trích là thiếu lịch sử và non văn hóa, với số tuổi ngoài 200. Ngược lại, nhiều dân tộc trên thế giới, như tại các quốc gia Tây Âu chẳng hạn, vẫn hâm mộ sự cởi mở và đột phá của nước Mỹ. Nếu người mẹ nào cũng ‘cọp’ như Amy Chua, thì liệu họ có cản trở những đột phá trong tư tưởng và khoa học?

 

con anh, con em

Khi tôi chỉ mới làm mẹ lần đầu, và mới được ngoài một năm, nhưng tôi cảm nhận như mình đã biết cậu con trai đầu lòng cả đời rồi. Một buổi sáng nắng ấm, tôi gọi chồng đang đi làm ở sở và phàn nàn, "Con trai của anh vừa lén bò xuống sàn nhặt bánh mì vụn, và đút cho con trai của em. Bây giờ em phải đi xử tội con trai của tụi mình."

Vậy là tôi đã ‘xẻ ba’ thằng bé con nhà tôi mất rồi! Một phần thuộc về bố, một phần thuộc về mẹ, và một phần thuộc về cả hai. Đây không phải là kiểu 'tốt về ta xấu xa về người' đâu. Tôi có quyền phàn nàn vì 'con trai của anh' luôn được Ba của nó bao che, dung dưỡng, chiều theo mọi chuyện. Thích bò trên sàn nhà? Ừ, thì hai cha con mình bò chung! Thích ăn cherios không thèm ăn thịt gà hấp và khoai lang mẹ nấu hả? Được rồi, Ba sẽ lấy cherios cho!

Đôi khi, tôi rất lo lắng khi thấy chồng nuông con quá, nhưng tôi an tâm là nhờ có anh, con tôi không bị ‘độc quyền’ theo lối suy nghĩ của mẹ, tuy tôi cũng có thành tích chiều con không kém. Và tôi cũng thích có những ‘dấu hóa’ trong bản nhạc gia đình, vì nếu cứ khuôn khổ mãi thì sẽ giết chết cái sinh động của đời sống.

Đối với một đôi vợ chồng trẻ song tộc như chúng tôi, thì những dị biệt văn hóa luôn là một phần của bữa cơm hằng ngày. Hôm nay chúng tôi sẽ ăn cơm trắng trước khi ăn canh chua cá kho tộ (theo kiểu của chồng tôi), hay sẽ thưởng thức fondue có nhiều tỏi và ớt (theo kiểu của tôi)? Chuyện ẩm thực đã vậy, chuyện nuôi dạy con cũng thế.

Gs Amy Chua có nhắc lại việc chồng bà can thiệp khi bà ép cô con gái Lulu tập đàn đến tận khuya, nhưng bà đã không nhượng bộ, và kết luận là bà… đúng 100%. Trong đời sống của thiên niên kỷ thứ ba, không ai có thể tuyên bố mình 'một trăm phần trăm' trong bất cứ chuyện gì, vì sự di dân ở mức độ cao và những tương tác văn hóa đa chiều. Amy Chua cũng vậy, không thể nào 100% Trung Hoa, khi sinh trưởng tại Hoa Kỳ và hấp thụ nền giáo dục văn hóa của xứ này. Và cũng không thể đúng 100% trong mọi chuyện được.

 

những người mẹ của thế giới

Có nhiều phụ nữ, tuy không sinh ra tôi và không cùng văn hóa với tôi, nhưng đã cưu mang một phần tinh thần và ý chí của tôi, cho tôi cái hạnh phúc được thấy mình là một thành viên thật sự của gia đình nhân loại nhờ những di sản mà họ cống hiến cho thế giới.

Họ là những người mẹ vượt qua không gian và thời gian, hài hòa những nhân diện văn hóa và sắc tộc, đưa con người đi tới. Bà Aung San Suu Kyi đã nuôi dưỡng lý tưởng tự do và dân chủ của tôi. Mẹ Têrêsa đã cảm phục tôi với lòng từ nhân vô bờ và một đời tận hiến. Chantal Petitclerc đã cho tôi niềm tin vào ý chí sống và hoài bão siêu việt. Và dĩ nhiên, với gia phả Việt tộc, tôi tự hào có tinh thần bất khuất oanh liệt của Bà Trưng Bà Triệu.

Trong mọi văn hóa, chúng ta đều có thể tìm thấy hình bóng của một người mẹ lý tưởng. Giáo sư Amy Chua có thể là một bà mẹ tốt của con bà, nhưng có rất nhiều người phụ nữ khác được thế giới đón nhận như những hình ảnh thân thương và khả kính nhất của một người mẹ. Thế nhưng chính những vĩ nhân này không hề tự tôn rằng họ là những người mẹ nhất đẳng, hoặc ám chỉ văn hóa của họ là độc tôn.

Đây chính là những người mẹ mà tôi cho là ‘nhất đẳng’ thật sự. Và họ không nhất thiết phải là ‘cọp mẹ’ thì mới thuần phục được những ‘cọp con,’ vì ai cũng biết, đã biết bao lần, nhu thắng cương. Và ở thời đại toàn cầu hóa này, chúng ta không chỉ cần một thôn làng (lại càng không chỉ cần một văn hóa độc tôn) để giáo dục một đứa trẻ, mà cần cả một thế giới đang đến rất gần nhau.

Tragđài Glassey-Trầnguyễn

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn